1- دانشگاه فرهنگیان ، hnajafih@yahoo.com 2- مؤسسه آموزش عالی اخلاق و تربیت
چکیده: (60 مشاهده)
هدف:آموزش اخلاق در دوره ابتدایی بهعنوان یکی از ارکان اساسی تربیت اسلامی، نقش مهمی در شکلگیری شخصیت و رفتار دانشآموزان ایفا میکند. بررسی محتوای کتابهای درسی دینی کشورهای اسلامی میتواند الگوهای موثری برای بهبود نظام آموزشی ایران ارائه دهد لذا هدف این پژوهش تحلیل محتوای آموزش اخلاق در دوره ابتدایی عربستان سعودی و عراق است. روش:این مطالعه با روش تحلیل محتوای کیفی در کتابهای درسی دینی دوره ابتدایی عربستان سعودی («الدراسات الإسلامیه»، ویرایش 2023) و عراق («القرآن الکریم و التربیه الاسلامیه»، ویرایش 2024) انجام شد. نمونهگیری بهصورت هدفمند انجام و کتابهای درسی پایههای اول تا ششم ابتدایی دو کشور به دلیل اهمیت فرهنگی و مذهبی آنها انتخاب شدند. دادهها از طریق تحلیل دقیق متن، تصاویر و فعالیتهای کتابها جمعآوری و با کدگذاری توسط پژوهشگران و دو متخصص بهصورت مستقل تحلیل شد تا دقت و جامعیت مطالعه تضمین شود. یافتهها:در عربستان، آموزش اخلاق بر آداب اجتماعی مانند سلام کردن، نظافت و احترام به دیگران، اعمال مناسکی مانند اذکار و سیره پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله متمرکز است و از شگردهای محتوایی مانند رنگآمیزی متن، مکالمه دونفری، داستانگویی، تصاویر واقعی، QR code و یادگیری برای عمل استفاده میشود، اما توجه به فضائل باطنی مانند ایثار و شهادت محدود بوده و شگردهایی مانند شعر کمتر به کار رفتهاند. در عراق، محتوای اخلاقی شامل آداب اسلامی (مانند آداب غذا خوردن و سلام دادن)، مفاهیم اخلاقی (مانند صداقت، ایثار، عفت و پرهیز از غیبت) و سیره پیامبر صلیاللهعلیهوآله و شخصیتهای اسلامی است که با شگردهایی نظیر داستانگویی، موعظه، حفظ، نقاشی، شعر، مثال و تکمیل جای خالی ارائه میشود. نتیجهگیری:یافتههای این پژوهش میتواند برای بهبود محتوای اخلاقی کتابهای درسی ایران با تأکید بر تقویت سیره نبوی، توسعه مهارتهای اجتماعی و بهرهگیری از شگردهای متنوع تألیفی مفید باشد.
najafi H, Pejmanfar M H. (2025). The Content and Techniques of Teaching Ethics to Elementary School Children in Saudi Arabia and Iraq and Its Implications for the Ethical Content of Elementary School Textbooks in the Islamic Republic of Iran. qaiie. 10(4), 131-158. doi:10.22034/qaiie.10.4.131 URL: http://qaiie.ir/article-1-1362-fa.html
نجفی حسن، پژمانفر محمدحسین.(1404). محتوا و شگردهای آموزش اخلاق به کودکان دبستانی در عربستان سعودی و عراق و دلالت های آن در محتوای اخلاقی کتاب های درسی ابتدایی جمهوری اسلامی ایران مسائل كاربردي تعليم و تربيت اسلامي 10 (4) :158-131 10.22034/qaiie.10.4.131
