Applied Issues in Quarterly Journal of Islamic Education

fa الگوی آموزشی مفاهیم دینی و تربیتی در شرایط بحران آموزشی مبتنی بر نظریه داده بنیاد The Educational Model of Religious and Educational Concepts in Educational Crisis Conditions Based on Grounded Theory تخصصي- كيفي Special-Qualitative پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: بروز بحران‌های آموزشی و گذار ناگهانی به آموزش‌های غیرحضوری، نظام تعلیم و تربیت را با چالش‌هایی در تداوم و کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری، به‌ویژه در حوزه آموزش مفاهیم دینی و تربیتی، مواجه ساخته است. انتقال مؤثر این مفاهیم نیازمند تعاملات عاطفی و ارزشی است و در شرایط بحران با دشواری‌های بیشتری همراه می‌شود. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه معلمان از آموزش مفاهیم دینی و تربیتی در شرایط بحران آموزشی و ارائه الگویی برای کیفیت‌بخشی به این فرایند انجام شد. سؤال‌های پژوهش عبارت‌اند از: 1) تجربه معلمان از آموزش مفاهیم دینی و تربیتی در شرایط بحران آموزشی چیست؟ و 2) بر اساس این تجربه‌ها چه الگویی می‌توان برای کیفیت‌بخشی به آموزش این مفاهیم ارائه داد؟ روش: روش پژوهش کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد است. جامعه تحلیلی پژوهش شامل معلمان و متخصصان حوزه تعلیم و تربیت شهر نجف‌آباد بود که تجربه فعالیت آموزشی در شرایط بحران را داشته‌اند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و نظری (به شیوه گلوله‌برفی) انجام شد و در مجموع ۲۰ نفر تا مرحله اشباع نظری در پژوهش شرکت کردند. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود. داده‌ها هم‌زمان با گردآوری، در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند. یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به استخراج ۱۱۶ مفهوم اولیه، ۵۷ مضمون فرعی و ۲۱ مضمون اصلی انجامید. در این فرایند، مقوله هسته «توانمندسازی آموزش مفاهیم دینی و تربیتی در بستر بحران آموزشی» شناسایی شد که در قالب یک الگوی پارادایمی شامل شرایط علّی، زمینه‌ای و مداخله‌گر، راهبردهای کنش و پیامدهای تربیتی تبیین گردید. یافته‌ها نشان داد عواملی همچون عدالت تربیتی، آمادگی و خلاقیت معلمان، مشارکت خانواده‌ها، نگرش تربیتی به بحران و هماهنگی سازمانی از مهم‌ترین مؤلفه‌های اثرگذار بر کیفیت این آموزش هستند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد کیفیت آموزش مفاهیم دینی و تربیتی در شرایط بحران بیش از آنکه وابسته به ابزارهای فناورانه باشد، به رویکرد تربیتی معلمان، بازتعریف نقش تربیتی مدرسه و توجه به ابعاد عاطفی و ارزشی یادگیرندگان وابسته است. ازاین‌رو توجه به توانمندسازی معلمان و تقویت مشارکت خانواده‌ها می‌تواند به ارتقای کیفیت این نوع آموزش در شرایط بحران کمک کند. </div> <div style="text-align: justify;">Objective: The emergence of educational crises and the abrupt transition to non-face-to-face instruction have posed challenges to the education system regarding the continuity and quality of the teaching–learning process, especially in the teaching of religious and educational concepts. The effective transmission of such concepts requires emotional and value-based interactions and becomes more difficult under crisis conditions. The present study aimed to explore teachers’ experiences of teaching religious and educational concepts during educational crises and to propose a model to enhance the quality of this process. The research questions were: (1) What are teachers’ experiences of teaching religious and educational concepts in educational crisis conditions? and (2) Based on these experiences, what model can be proposed for improving the quality of teaching these concepts? Method: This was a qualitative study grounded in grounded theory. The analytical population comprised teachers and education specialists in the city of Najaf-Abad who had experience teaching during crises. Sampling was purposive and theoretical, conducted using the snowball technique. In total, 20 participants took part in the study until theoretical saturation was reached. The data collection instrument consisted of semi-structured interviews. Data analysis was carried out concurrently with data collection in three stages: open, axial, and selective coding. Findings: Data analysis yielded 116 initial concepts, 57 subthemes, and 21 main themes. In this process, the core category of empowering the teaching of religious and educational concepts in the context of educational crisis was identified and explained through a paradigmatic model comprising causal conditions, contextual conditions, intervening conditions, action strategies, and educational consequences. The findings showed that factors such as educational equity, teachers’ readiness and creativity, family participation, an educational approach to crisis, and organizational coordination are among the most influential components affecting the quality of this form of teaching. Conclusion: The findings indicated that the quality of teaching religious and educational concepts in crisis conditions depends less on technological tools than on teachers’ educational orientation, the redefinition of the school’s educational role, and attention to learners’ emotional and value dimensions. Accordingly, empowering teachers and strengthening family participation can help improve the quality of this type of education in crisis situations</div> آموزش مفاهیم دینی و تربیتی؛ بحران آموزشی؛ تجربه معلمان؛ پژوهش کیفی؛ نظریه داده‌بنیاد Religious and Educational Concepts Instruction, Educational Crisis, Teachers’ Experiences, Qualitative Research, Grounded Theory 61 80 http://qaiie.ir/browse.php?a_code=A-10-1212-1&slc_lang=fa&sid=1 Ahmad Abbasi Darahbidi احمد عباسی دره بیدی a.abbasi.d2020@gmail.com 10031947532846009145 10031947532846009145 No Islamic Azad University, Arak Branch, Arak, Iran آزاد اسلامی واحد اراک tayyebeh zareie طیبه زارعی Tayebeh.Zareie@iau.ac.ir 10031947532846009146 10031947532846009146 Yes Islamic Azad University, kermanshahBranch, kermanshah, Iran آزاد اسلامی واحد کرمانشاه Atefeh Afzal عاطفه افضل atefehafzal@gmail.com 10031947532846009147 0009-0001-1665-9382 No Alberta canada آلبرتای کانادا