Applied Issues in Quarterly Journal of Islamic Education

fa شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های تربیت اخلاقی با رویکرد اجتماعی در دوره ابتدایی و ارائه مدل مفهومی Identification of the Dimensions and Components of Moral Education through a Social Approach and Developing a Conceptual Model for Elementary Education ساير موارد other پژوهشي Research پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های تربیت اخلاقی، با رویکرد اجتماعی در دوره ابتدایی و ارائه مدل مفهومی انجام شده است. روش پژوهش از نوع آمیخته کمّی و کیفی است. در بخش کیفی جامعه پژوهش سایت‌ها و پایگاه‌های اطلاعاتی مرتبط با تربیت اخلاقی بود که به طور هدفمند انتخاب و فیش‌برداری صورت گرفت و داده‌ها همزمان به‌طور مستمر در فرایند جمع‌آوری از طریق دسته‌بندی‌های منظم مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در بخش کمی جامعه آماری معلمان ناحیه دو شهرکرمان بودند که همگی با استفاده از روش تمام شماری انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات در این بخش پرسش‌نامه بود که براساس یافته‌های بخش اول  با 71 گویه طراحی گردید و در اختیار جامعه آماری(408 نفر از معلمان دوره دوم ابتدایی شهر کرمان) قرار داده شد. روایی این پرسش‌نامه با استفاده از نظر متخصصان و صاحب‌نظران مورد تأیید قرار گرفت. همچنین پایایی آن به روش آلفای کرونباخ تعیین شد که برای کل پرسش‌نامه 0/95 و برای ابعاد «باور» و «رفتار» به‌ترتیب 0/89 و 0/93 به‌دست آمد. یافته‌های مرحله «تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی» نشان داد که مقوله محوری پژوهش حاضر مشتمل بر 11 مؤلفه در 2 بُعد(باور و رفتار) است: مؤلفه‌های بُعد «باور» عبارت‌اند از: «احترام به ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی»، «سعه صدر»، «پرورش روحیه دگرخواهی»، «گفتگو». همچنین مؤلفه‌های بُعد «رفتار» عبارت‌اند از: «&rlm;تعلق به هویت جمعی و حفظ آن»، «پرورش روحیه آزادی»، «همزیستی مسالمت‌آمیز»، «وفای به عهد و پیمان»، «پای‌بندی به دستورات اخلاقی»، «احترام به محیط زیست» و «مسئولیت اجتماعی». براساس این ابعاد و مؤلفه‌ها مدل نهایی طراحی گردید. متغیر پنهان «باور» از بین همه سازه‌های متصل به خود، «احترام به ارزش‌ها» و «هنجارهای اجتماعی» را بیشتر و «گفتگو» را کمتر از همه تبیین کرده است. متغیر پنهان «رفتار» از بین همه سازه‌های متصل به خود، «تعلق به هویت جمعی و حفظ آن» را بیشتر و «مسئولیت اجتماعی» را کمتر از همه تبیین کرده است. This study aimed to identify the dimensions and components of moral education through a social approach, and to develop a conceptual model for elementary education. This mixed methods research has combined elements of quantitative and qualitative approaches. In the qualitative part, the population of the study consisted of websites and databases related to moral education which were purposefully selected and thoroughly examined. The data analysis method included categorization which was continuously and simultaneously carried out with data collection. In the quantitative part, the population of the study comprised elementary school teachers in Kerman (District 2, grades 4-6) who were selected by total population sampling. After an overview of the relevant previous research, a number of moral education components were extracted and presented to a group of experts and specialists.This stage led to the deletion of a number of the extracted components and on the basis of the remaining ones a 71-item questionnaire was designed and administered to the statistical population including 408 elementary school teachers. The validity of the questionnaire was confirmed by the specialists and its reliability was assessed using Cronbach's alpha test. The research was followed by exploratory and confirmatory factor analyses and the results showed that the core concept of the study includes 11 components in 2 dimensions of "belief" and "behavior". The components of "belief" are: "respect for social values and social norms", "forbearance", "developing an altruistic spirit", and "dialogue". The components of "behavior" are: "dependence on collective identity and its maintenance", "nurturing the spirit of freedom", "peaceful coexistence", "fulfillment of promises", "adherence to moral codes", "respect for the environment", and "fulfillment of social responsibility". The final model was designed based on the aforementioned dimensions and components. Among manifest variables related to the latent variable of "belief", the highest explained variance was obtained for "respecting values" and "social norms", while the lowest explained variable was gained for "dialogue". Among manifest variables related to the latent variable of "behavior", the highest explained variance was obtained for "dependence on collective identity and its maintenance", whereas the lowest explained variable was gained for "fulfillment of social responsibility". دوره ابتدایی, تربیت اخلاقی, ابعاد و مؤلفه‌ها, رویکرد اجتماعی, مدل مفهومی. elementary education, moral education, dimensions and components, social approach, conceptual model. 117 142 http://qaiie.ir/browse.php?a_code=A-10-270-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Kaveshi زهرا کوشی zahra_kaveshi@yahoo.com 10031947532846001649 10031947532846001649 No Doctoral Student in Curriculum Planning, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran. دانشجوی دکترای تخصصی برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران. Nematollah Mousapour نعمت الله موسی پور n.mosapour@uk.ac.ir. 10031947532846001650 10031947532846001650 Yes Associate Professor of Curriculum Planning, Farhangian University, Tehran, Iran. دانشیار برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. Ali Mohebbi علی محبی pajohesh.university@police.ir 10031947532846001651 10031947532846001651 No Associate Professor of Curriculum Planning, Amin Police University, Tehran, Iran. دانشیار برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران. Mohammad Armand محمد آرمند Armand@samt.ac.ir 10031947532846001652 10031947532846001652 No Associate Professor of Curriculum Planning, The Center for Research and Development in Humanities, Tehran, Iran. استادیار برنامه‌ریزی درسی، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی سمت، تهران، ایران.