Applied Issues in Quarterly Journal of Islamic Education

fa تحلیل محتوای کتاب‌های درسی هدیه‌های آسمان دوره ابتدایی از نظر توجه به اخلاق زیست محیطی Content Analysis of Heavenly Gifts Elementary Textbooks in Term of Concerns About Environmental Ethics تخصصي- كمي Special- quantitative پژوهشي Research هدف پژوهش حاضر، بررسی کتاب‌های درسی هدیه‌های آسمانی دوره ابتدایی از نظر توجه به مؤلفه‌های اخلاق زیست محیطی است. روش پژوهش توصیفی و از نوع تحلیل محتوا است. جامعه آماری شامل کتاب‌های هدیه‌های آسمان پایه دوم تا ششم بوده است که با توجه به ماهیت موضوع نمونه‌گیری انجام نشده و همه جامعه آماری بررسی شده است. ابزار جمع‌آوری اطلاعات، سیاهه تحلیل محتوای محقق ساخته بوده که با قضاوت متخصصان ساخته شده است و داده‌های حاصل با استفاده از شاخص‌های توصیفی در فرایند تحلیلی «آنتروپی شانون» مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌های این پژوهش نشان داد که در کتاب‌های هدیه‌های آسمان دوره ابتدایی، 209 مرتبه به مؤلفه‌های اخلاق زیست محیطی اشاره شده است. در این کتاب‌ها به ترتیب به مؤلفه‌های «درختکاری و حفاظت از فضای سبز» با ضریب اهمیت 162/0، «شناخت طبیعت به عنوان مخلوق الهی و استفاده صحیح از آن» با ضریب اهمیت153/0، «بهداشت و سلامت» با ضریب اهمیت 150/0، «جمع‌آوری بهداشتی و بازیافت زباله» با ضریب اهمیت 144/0، «آیات و روایات در زمینه محیط زیست» با ضریب اهمیت 124/0 و «احساس مسئولیت در برابر حیات وحش» با ضریب اهمیت 115/0 توجه بیشتری شده است و به مؤلفه‌های «پرهیز از آلوده نمودن محیط زیست» با ضریب اهمیت 069/، «صرفه‌جویی و پرهیز از اسراف» با ضریب اهمیت 047/0، «رعایت حقوق حیوانات» با ضریب اهمیت 036/0 توجه کمتری شده است و به مؤلفه «تنوع زیستی» هیچ اشاره‌‌ای نشده است. This research aimed to study the Heavenly Gifts Elementary Textbooks (HGETs) in terms of concerns about the components of environmental ethics. The research method is descriptive, and of content analysis type. The statistical population includes HGETs of the 2nd to the 6th elementary grades that, regarding the nature of the subject matter, were investigated totally, without any sampling. A researcher-made content analysis checklist, evaluated by experts, was used as a data gathering tool, and the data were examined by descriptive indices in analytical process of Entropy Shannon. The findings show that the components of environmental ethics have been referred to 209 times. Those environmental components that have been paid attention more were "arboriculture and conservation of green space" with importance coefficient of 0.162, "the recognition of nature as a divine creature and using it properly" with importance coefficient of 0.153, "hygiene and health" with importance coefficient of 0.150, "hygienic collection and recycling of waste" with importance coefficient of 0.144, "Quranic verses and narrations about environment" with importance coefficient of 0.124, "responsibility to wildlife" with importance coefficient of 0.115; and those environmental components that have been paid attention less were "avoiding environmental pollution" with importance coefficient of 0.069, "frugality and avoiding wasting the resources" with importance coefficient of 0.047, and "animal rights observance" with importance coefficient of 0.036. There was no reference to biological diversity in none of the books محیط زیست, تحلیل محتوا, تعلیم و تربیت اسلامی. environment, content analysis, Islamic education. 131 162 http://qaiie.ir/browse.php?a_code=A-10-234-1&slc_lang=fa&sid=1 Siroos Mahmoodi سیروس محمودی mahmoudi.s@pnu.ac.ir 10031947532846001684 10031947532846001684 Yes Assistant Professor of Philosophy of Education, Department of Educational Sciences, Payame Noor University, Shiraz, Iran. استادیار فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه پیام نور،گروه علوم تربیتی، شیراز، ایران.