Applied Issues in Quarterly Journal of Islamic Education

fa تبیین مؤلفه‌های مدرسه کرامت‌مدار با تأکید بر رویکرد اسلامی عمل Explaining the Components of a Dignity-oriented School with an Emphasis on Islamic Approach to Action تخصصي - فلسفي special-Philosophical پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"> <table align="right" class="MsoTableGrid" dir="rtl" style="width:100.0%; border-collapse:collapse; border:none" width="100%"> <tbody> <tr> <td style="border-bottom:2px outset #e36c0a; width:73%; padding:0in 2px 0in 2px; border-top:2px solid white; border-right:2px solid white; border-left:2px solid white" valign="top">هدف: هدف پژوهش حاضر بازتعریف کرامت با نظر به رویکرد اسلامی عمل و تبیین اهداف و اصول مدرسه کرامت مدار با نظر به آن است. روش: رویکرد روشی پژوهش حاضر، مفهوم‌پردازی و استنتاجی است. در گام نخست، تلاش خواهیم کرد تا کرامت را با مفروض انگاشتن رویکرد اسلامی عمل و در پهنه زندگی آدمی تحلیل و معنا کنیم. در گام دوم با نظر به این مفهوم و مؤلفه‌های آن و با نگاه به اهداف تربیت از منظر رویکرد اسلامی عمل، اهداف مدرسه کرامت‌مدار را تبیین می‌کنیم. در نهایت نیز با رویکرد استنتاجی و با ترکیب اهداف مدرسه کرامت مدار و مبانی تربیت، اصولی در چهار حوزه تشکیل دهنده اتمسفر مدرسه استنتاج خواهند شد. یافته: بر أساس بیان های قرآن می‌توان گفت همه انسان‌ها در خلقت انسانی خویش با هم برابر بوده و دارای کرامت ذاتی هستند. از سوی دیگر، از نوعی دیگر از کرامت می‌توان سخن گفت و آن را کرامت ثانویه و یا اکتسابی نام نهاد. این سطح از کرامت، سطحی است که آدمی با اعمالش آن را به وجود می‌آورد.  بر این اساس، مدرسه کرامت مدار دارای سه هدف عمده حفظ کرامت ذاتی دانش آموزان، تعدیل واقع گرایانه نگاه دانش آموزان نسبت به خویش و نیز ایجاد و تقویت بسترهای کرامت ثانویه دانش آموزان است. تحقق این اهداف مستلزم رعایت اصولی در چهار بخش سازنده اتمسفر مدرسه است. در حوزه بینش معلمان و مربیان، محبت و احترام بلاشرط فراگیر به جای محبت و احترام مشروط و انتخابی، همراهی همدلانه و هدایتگرایانه به جای مچ‌گیری کنترل گرایانه و نگاه وجودی به دانش آموز به جای نگاه شیء گونه باید مد نظر قرار گیرد. در حوزه قوانین و رویه های مدرسه، اصولی چون اطلاع‌رسانی پیشینی، دقیق و فراگیر قوانین و رویه ها به دانش آموزان، در نظر داشتن معیار عدالت در تدوین و اجرای قوانین و رویه ها، تغافل تشکیکی، مشارکت در تدوین و اجرای قوانین و وجود سازوکارهیا جبران باید مد نظر قرار گیرد. در بخش ویژگیهای شخصیتی معلمان باید به اصولی چون ادب و احترام و صبر و تامل توجه کرد و در بخش کالبد مدرسه باید به اصولی چون تمییزی، نظم و آراستگی مدرسه  و نیز مدیریت تناسب امکانات مدرسه با تعداد و شرایط دانش آموزان توجه کرد. نتیجه: از منظر نظریه اسلامی عمل، عاملیت دانش‌آموز در گرو به رسمیت شناخت دوگانه «اختیار و مسئولیت» است. این پژوهش نشان می‌دهد که قوانین مدرسه اگر با عدالت، شفافیت و مشارکت دانش‌آموزان همراه باشد می‌تواند عاملیت آنان را به سمت انتخاب‌های اخلاقی سوق دهد. از سوی دیگر، نگاه وجودی معلمان به جای نگاه ابزاری، نه تنها کرامت ذاتی دانش‌آموزان را پاس می‌دارد، بلکه با ایجاد فضایی امن برای خطا و اصلاح، زمینه تقویت کرامت اکتسابی را فراهم می‌کند. نکته حائز اهمیت، تعامل دیالکتیکی بین ساختار و عاملیت در مدرسه است. ساختار فیزیکی و قوانین مدرسه اگر مبتنی بر اصولی چون نظم، عدالت و احترام باشد به عاملیت دانش‌آموزان جهت می‌دهد و هم‌زمان، عاملیت آنان می‌تواند ساختارهای نامناسب را به چالش بکشد.  </td> </tr> </tbody> </table> </div> <table class="MsoTableGrid" style="width:100.0%; border-collapse:collapse; border:none" width="100%"> <tbody> <tr> <td style="border-width: 2px; border-style: solid solid outset; border-color: white white rgb(227, 108, 10); width: 73%; padding: 0in 2px; text-align: justify;" valign="top">Objective: This study aims to redefine the concept of human dignity from the perspective of the Islamic approach to action and to explain the objectives and principles of a dignity-oriented school based on this approach. Method: The research adopts a conceptual-analytical and inferential methodology. In the first step, human dignity is analyzed and conceptualized across the domain of human life, assuming the framework of the Islamic approach to action. In the second step, drawing on this conceptualization and its components, and with reference to educational aims from the perspective of the Islamic approach to action, the objectives of a dignity-oriented school are explained. Finally, through an inferential approach and by integrating the objectives of the dignity-oriented school with the foundations of education, a set of principles governing four constitutive domains of the school atmosphere is derived Results: Based on teachings of the Qur’an, all human beings are equal in their human creation and possess inherent dignity. In addition, another type of dignity can be identified, referred to as secondary or acquired dignity, which is brought into being through human actions. Accordingly, a dignity-oriented school pursues three major objectives: preserving students’ inherent dignity, fostering a realistic self-understanding among students, and creating and strengthening the conditions for the development of students’ acquired dignity. Achieving these objectives requires adherence to certain principles across four domains that shape the school atmosphere. In the domain of teachers’ and educators’ perspectives, unconditional and inclusive love and respect should replace conditional and selective forms; empathetic and guiding accompaniment should take the place of controlling and fault-finding approaches; and an existential view of the student should replace an objectifying one. In the domain of school rules and procedures, principles such as prior, precise, and inclusive communication of rules to students, the consideration of justice in the formulation and implementation of rules, graded forbearance (tolerant overlooking), student participation in the formulation and enforcement of rules, and the existence of compensatory mechanisms should be observed. Regarding teachers’ personal characteristics, attention should be given to politeness, respect, patience, and reflection. With respect to the physical environment of the school, principles such as cleanliness, order, and aesthetic organization, as well as managing the proportionality of school facilities to the number and conditions of students, should be considered. Conclusion: From the perspective of the Islamic approach to action, student agency depends on recognizing the duality of “choice and responsibility.” The findings indicate that when school rules are accompanied by justice, transparency, and student participation, they can guide students’ agency toward ethical choices. Moreover, an existential rather than instrumental view of students not only preserves their inherent dignity but also, by creating a safe space for error and correction, facilitates the development of acquired dignity. A key implication of this study is the dialectical interaction between structure and agency within the school context: physical structures and school regulations grounded in principles such as order, justice, and respect shape student agency, while students’ agency can, in turn, challenge and transform inappropriate structures.</td> </tr> <tr> <td style="border-bottom:2px outset #e36c0a; width:73%; padding:0in 2px 0in 2px; border-top:2px solid white; border-right:2px solid white; border-left:2px solid white" valign="top"></td> </tr> </tbody> </table>   تربیت کرامت‌مدار, کرامت انسان, رویکرد اسلامی عمل, مدرسه Dignity-oriented education, human dignity, Islamic theory of action, school. 83 110 http://qaiie.ir/browse.php?a_code=A-10-1432-1&slc_lang=fa&sid=1 Narges Sadat Sajjadieh نرگس سادات سجادیه sajjadieh@ut.ac.ir 10031947532846009018 10031947532846009018 Yes University of Tehran دانشگاه تهران Mohammadshayan Jaafari محمدشایان جعفری jaafari@ut.ac.ir 10031947532846009019 10031947532846009019 No Tarbiat Modarres University دانشگاه تربیت مدرس