[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 4، شماره 4 - ( 1398 ) ::
جلد 4 شماره 4 صفحات 69-106 برگشت به فهرست نسخه ها
مدل ادب محیط زیست و تبیین اهداف آموزش محیط زیست بر اساس دیدگاه اسلامی «مادر بودن زمین»
عباس علیزاده شوشتری، دکتر سیدمحمد شبیری*1، دکتر محمدصادق جمشیدی راد، دکتر ناصر محمدی
1- ، smshobeiri@yahoo.com
چکیده:   (519 مشاهده)
هدف از این تحقیق، معرفی دیدگاه اسلامی مادر بودن زمین از نگاه پیامبر گرامی اسلام و معصومین علیهم السلام، شناسایی مؤلفه های ادب محیط زیست و تبیین اهداف آموزش محیط زیست بر اساس این دیدگاه بوده است. این تحقیق به شیوه ی کیفی و کمّی، با نمونه گیری هدفمند و تحلیل مضمون اسناد مرتبط از جامعه ی آماری شامل قرآن کریم، کتب روایی شامل کتاب شریف اصول کافی و مفاتیح الحیات و مقالات معتبر، انجام شد. تحلیل مضامین از طریق مطالعه ی عمیق و تجزیه و تحلیل، کدگذاری و تفسیر و استنباط همزمان داده ها و تحلیل و دسته بندی مؤلفه ها به شیوه ی قیاسی انجام گرفت. مصادیق آداب رفتار با مادر از دیدگاه اسلام استخراج شد و بر آن اساس، مصادیق آداب رفتار با محیط زیست استنباط و ذیل 7 مؤلفه دسته بندی شد. براساس نتایج بخش کیفی، پرسشنامه ای با مقیاس 5 گزینه ای لیکرت تهیه شد. روایی محتوایی این پرسشنامه توسط متخصصان و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ به میزان 908/0 تعیین گردید. میزان موافقت متخصصان حوزوی و دانشگاهی علوم و معارف اسلامی، علوم تربیتی و آموزش محیط زیست، با میزان تناسب مصادیق و مؤلفه های ادب محیط زیست، به وسیله ی این پرسشنامه، و بر اساس 30 مورد پاسخ سنجیده شد. براساس یافته ها، مؤلفه های ادب محیط زیست عبارت بودند از: احترام، احسان، سازگاری، حمایت، خیرخواهی، قدرشناسی و رضایت. در نهایت مدل ادب محیط زیست و اهداف آموزش محیط زیست از دیدگاه اسلامی مادر بودن زمین ترسیم و ارائه گردید. ضرورت توجه به اخلاق، منش و ادب محیط زیست در آموزش و پرورش رسمی کشور، در عین توجه ویژه به تفاوت های این سه مفهوم، و طراحی، اجرا و اعتباریابی الگوهای آموزشی با هدف گسترش آموزش اخلاق، منش و ادب محیط زیست مورد تاکید قرار گرفت.
واژه‌های کلیدی: محیط زیست، اخلاق محیط زیست، ادب محیط زیست، آموزش محیط زیست، مادر زمین
متن کامل [PDF 385 kb]   (153 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي - فلسفي
دریافت: 1398/7/26 | پذیرش: 1399/3/19 | انتشار: 1399/3/24
فهرست منابع
1. قرآن کریم. (1392). ترجمه ناصر مکارم شیرازی. تهران: انتشارات عابدزاده.
2. صحیفه سجادیه. (1381). مترجم: جواد قیومی اصفهانی. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
3. احمدی، فریدون. (1390). بررسی میزان برخورداری کتاب های هدیه های آسمانی دوره ابتدایی از مولفه های محیط زیست. پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه علوم تربیتی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شیراز.
4. امینی، محمد؛ ماشاالهی، زهرا. (1393). جایگاه مغفول آموزش محیط زیست در کتب درسی (مطالعه موردی؛ کتب علوم و تعلیمات اجتماعی مقطع راهنمایی). علوم تربیتی، 98، 59-82.
5. ایمانی نائینی، محسن؛ طلایی، ابراهیم؛ سعدی پور، محبوبه. (1396). تبیین تربیت زیست محیطی بر اساس مبانی فلسفه تربیت جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، 2(4)، 7-46.
6. بهرامی، حمزه علی؛ شیراوند، محسن. (1396). اکوسوفی و ابن عربی (کاربست تناکح اسماء و صفات الهی در اخلاق زیست محیطی). پژوهش های اخلاقی. 8 (27)، 69-84.
7. بیات، طاهره؛ احمدی، پروین؛ پارسا، عبدالله. (1391). جایگاه اخلاق زیست محیطی در برنامه درسی دوره ابتدایی ایران. فصلنامه پژوهش در برنامه ریزی درسی، 10(2)، 51-62.
8. پالمر، جوی ای. (1390). آموزش محیط زیست در قرن بیست و یکم. مترجم: علی محمد خورشید دوست. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت).
9. پریشانی، ندا؛ میرشاه جعفری، سیدابراهیم؛ شریفیان، فریدون؛ فرهادیان، مهرداد. (1395). بررسی وضعیت موجود و مطلوب اهداف کلی برنامه درسی آموزش محیط زیست دوره دوم متوسطه ایران بر اساس نظر متخصصان برنامه درسی و محیط زیست. دوفصلنامه پژوهش های آموزش و یادگیری، 24، 47-59.
10. پریشانی، ندا؛ میرشاه جعفری، سیدابراهیم؛ شریفیان، فریدون؛ فرهادیان، مهرداد. (1396). بررسی تطبیقی اهداف آموزش محیط زیست و فعالیت های مرتبط با آن در کشورهای منتخب و ایران در راستای پیشنهاد فعالیت هایی برای ایران. رویکردهای نوین آموزشی، 25، 1-23.
11. جوادی آملی، عبدالله. (1388). اسلام و محیط زیست. قم: اسراء.
12. جوادی آملی، عبدالله. (1390). مفاتیح الحیات. قم: اسراء.
13. خسروپناه، عبدالحسین. (1380). رویکرد تجربه گرایی اثبات گرایانه. مجله تخصصی کلام اسلامی. 10(38)،90-101.
14. دادفر، مهناز. (1391). بررسی نقش و تاثیر آموزش محیط زیست در آموزش رسمی دروس هدیه های آسمانی و علوم تجربی دوره ابتدایی از دیدگاه معلمان شهر دماوند. پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور تهران.
15. دلشاد تهرانی، مصطفی. (1395). راه صفا بر پی مصطفی. تهران: دریا.
16. راکعی، فاطمه؛ نعیمی حشکوائی، فاطمه. (1395). استعاره و نقد بوم گرا، مطالعه موردی دو داستان «گیله مرد» و «از خم چمبر». زبان شناخت. 7(1)، 89-103.
17. راوندی کاشانی، فضل الله بن علی. (1376). النوادر. محقق: احمد صادقی اردستانی. تهران: بنیاد فرهنگ اسلامی کوشانپور.
18. سازمان حفاظت محیط زیست. (1388). برنامه جامع آموزش همگانی محیط زیست (با رویکرد سند چشم انداز برنامه توسعه کشور). تهران: انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست.
19. شاه ولی، منصور؛ قاسمی، علی اصغر. (1396). تبیین پارادایم توحیدی آموزش صیانت از منابع طبیعی و محیط زیست. پژوهش های اخلاقی. 7(28)، 1-18.
20. شبیری، سید محمد؛ حقیقی، فاطمه. (1394). روش های تدریس ویژه آموزش محیط زیست. تهران: دانشگاه پیام نور.
21. شورای عالی انقلاب فرهنگی. (1390). سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. تهران: دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.
22. شورای عالی آموزش و پرورش. (1391). برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران. تهران: وزارت آموزش و پرورش.
23. صابونی، محمدعلی. (1383). ترجمه فارسی صفوه التفاسیر. مترجم: محمدطاهر حسینی. ج4. تهران: احسان.
24. صالح عمران، ابراهیم؛ پرهیزکار، لیلا؛ حاتمی فر، خدیجه. (1395). بررسی جایگاه مؤلفه های اصلی آموزش محیط زیست در کتاب های درسی دوره ششم ابتدایی. فصلنامه آموزش محیط زیست و توسعه پایدار، 10، 85-95.
25. طاهرپور، محمد شریف؛ جاویدی، طاهره؛ باقری، خسرو؛ نقی زاده، حسن. (1395). مبانی، اصول و روشهای تربیت شهروند زیست محیطی از دیدگاه اسلام. پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی. 24(30)، 55-87.
26. طباطبائی، سیدمحمدحسین. (1363). تفسیر المیزان، ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی. قم: جامعه مدرسین.
27. طبرسی، فضل بن حسن. (1359). ترجمه تفسیر مجمع البیان. مترجم و مصحح: هاشم رسولی و دیگران. ج27. تهران: فراهانی.
28. عبداله رش، مسعود؛ صیف، محمد حسن؛ شبیری، سید محمد؛ خلیلی، معروف. (1396). مطالعه کیفی تربیت منش: رویکردی نوین در اخلاق محیط زیستی. مجله اخلاق زیستی. 7(26)، 51-60.
29. عزتی، میترا؛ دیالمه، نیکو؛ افضلی قادی، منا. (1396). رفتار فرانقشی در سازمان های آموزشی، تحلیل تطبیقی مؤلفه ها با تاکید بر آموزه های تربیتی اسلام. مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، 4(1)، 87-116.
30. علم الهدی، جمیله. (1386). چرخش از عالم دوقطبی به جهان سه درجه ای. نوآوری های آموزشی. 6 (20)، 149-178.
31. فولتز، ریچارد؛ دنی، فردریک؛ بهارالدین، عزیزان. (1393). اسلام و محیط زیست. مترجم: محمد خواجه حسینی. سید شهاب الدین معین الدینی. مشهد مقدس: انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.
32. فهیمی، عزیزالله. (1394). دین و محیط زیست با تکیه بر آیات زیست محیطی از نگاه فریقین. مطالعات تطبیقی قرآن و حدیث. 3(4)، 103-124.
33. فیروزجائیان، علی اصغر؛ صالحی، صادق؛ شفیعی، آزاده. (1396). بی تفاوتی زیست محیطی به مثابه بی تفاوتی اجتماعی. جامعه پژوهی فرهنگی، 8 (3)، 51-70.
34. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. (1368). بازیابی شده از سامانه جامع نظرات شورای نگهبان از آدرس
35. http://nazarat.shora-rc.ir/Forms/frmGhanonAsasi.aspx
36. کشوری، علی. (1396). تبیین جایگاه فقه البیان در فقه الهدایه. قم: شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی.
37. کلینی، محمد بن یعقوب. (1375). اصول کافی. مترجم: محمد باقر کمره ای. ج4. قم: اسوه.
38. مجمع تشخیص مصلحت نظام. (1394). سیاست های کلی محیط زیست. تهران: دبیرخانه مجمع تخیص مصلحت نظام.
39. محامد، علی. (1385). بررسی قاعده عدل و انصاف و آثار آن. فصلنامه پژوهش های فلسفی – کلامی، 8 (2)، 235-270.
40. محمدی ری شهری، محمد؛ به همراه جمعی از نویسندگان. (1391). دانشنامه قرآن و حدیث. مترجم: آژیر، حمیدرضا؛ شیخی، حمیدرضا. ج 3. قم: مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
41. محمودی، سیروس. (1397). تحلیل محتوای کتاب های درسی هدیه های آسمان دوره ابتدایی از نظر توجه به اخلاق زیست محیطی. فصلنامه مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، 22، 131-162.
42. مدرسی، محمدتقی. (1378). تفسیر هدایت. مترجم: اتابکی، پرویز؛ شعار، جعفر؛ آرام، احمد؛ آیتی، عبدالمحمد. ج 12 و ج 17. مشهد مقدس: مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی.
43. مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت. (1397). سند الگوی پایه اسلامی ایرانی پیشرفت. تهران: مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت.
44. مشکینی اردبیلی، علی. (1370). المصباح المنیر. قم: دفتر نشر الهادی.
45. مطهری، مرتضی. (1394). مجموعه آثار. ج30. تهران: انتشارات صدرا.
46. مغنیه، محمدجواد. (1378). تفسیر کاشف. مترجم: موسی دانش. ج5. قم: بوستان کتاب قم.
47. مکارم شیرازی، ناصر. (1371). تفسیر نمونه. ج27. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
48. وحیدی، زهرا؛ حسینی، غزال. (1397). توجه به آموزش های زیست محیطی در دوره متوسطه دوم: تحلیل محتوای کتاب انسان و محیط زیست. همایش ملی آموزش سبز، حفظ محیط زیست و ارتقای سرمایه های اجتماعی. آموزش و پرورش ناحیه سه اصفهان، اصفهان.
ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Alizadeh Shooshtari A, Shobeiri S M, Jamshidi Rad M S, Mohammadi N. Model of Environmental Etiquette and Explaining the Environmental Education Objectives Based on Islamic Perspective of "Mother Earth". qaiie. 2020; 4 (4) :69-106
URL: http://qaiie.ir/article-1-564-fa.html

علیزاده شوشتری عباس، شبیری سیدمحمد، جمشیدی راد محمدصادق، محمدی ناصر. مدل ادب محیط زیست و تبیین اهداف آموزش محیط زیست بر اساس دیدگاه اسلامی «مادر بودن زمین». مسائل كاربردي تعليم و تربيت اسلامي. 1398; 4 (4) :69-106

URL: http://qaiie.ir/article-1-564-fa.html



دوره 4، شماره 4 - ( 1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه علمی پژوهشی مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی Quarterly Journal of Applied Issues in Islamic Education
Persian site map - English site map - Created in 0.05 seconds with 29 queries by YEKTAWEB 4227